De Cacaofabriek in Helmond was op vrijdag 17 april de plek waar we het Noordbrabants Historisch Jaarboek (NHJ) 2025 presenteerden. Belangstellenden in Brabantse geschiedenis kwamen samen om het nieuwe jaarboek te bewonderen, te luisteren naar de inleidende sprekers en om met elkaar verder van gedachten te wisselen onder het genot van een drankje.
Beide inleidingen stonden in het teken van het slavernijverleden van Helmond. Historica Kim Lempereur, een van de onderzoekers van het recente verkennend onderzoek naar de rol van de bestuurders van de stad en gemeente Helmond, ging in op verbindingen tussen de slavernij en de Helmondse textielindustrie, alsmede op de betrokkenheid van enkele Helmondse bestuurders. Historicus en voormalig adjunct-directeur van het Helmondse Jan van Brabant College, Ger Jan Onrust nam de aanwezigen mee in het leven van de gebroeders Amandus en Arnoldus Bots, twee Helmondse ondernemers die in 1853 plantages in Suriname kochten. Vervolgens overhandigde redactievoorzitter Arnoud-Jan Bijsterveld, de symbolische eerste exemplaren van het NHJ 2025 aan voormalig gemeentearchivaris Henk Roosenboom, die met Kim Lempereur onderzoek deed naar het slavernijverleden van Helmond, en Lia van Zalinge, lid van de begeleidingscommissie van dat onderzoek.
De editie 2025 van het NHJ staat in het teken van ‘beladen geschiedenissen’. In alle bijdragen kijken auteurs terug op perioden in het verleden waarin mensenrechten en democratie onder druk stonden. De eerste bijdrage is de schriftelijke versie van Ger Jan Onrusts verhaal over de gebroeders Bots. Een bijdrage van historicus Hans van Oerle staat in het teken van een dadergeschiedenis. Van Oerle beschrijft wie Willi Stöwsand, tussen 1940 en 1944 Postenleiter van de Sicherheitspolizei in Breda, was en hoe hij in Breda opereerde. Historicus Olivier Rieter beschrijft hoe in het heemkundig maandblad Frankenland, dat in 1943 en 1944 verscheen, ideeën tot uitdrukking kwamen over één ‘Frankisch’ cultuurlandschap in Limburg en Noord-Brabant. Verder bevat de editie 2025 van het NHJ de uitgebreide en geannoteerde versie van de rede die Arnoud-Jan Bijsterveld op 2 mei 2025 uitsprak bij zijn afscheid als bijzonder hoogleraar Cultuur in Brabant aan de Tilburgse universiteit. In die rede bepleit Bijsterveld meer onderzoek op basis van levensgeschiedenissen om zo bij te dragen aan de verwerking van traumatische geschiedenissen die doorwerken in onze samenleving. Het jaarboek sluit af met een kroniek en een in memoriam voor historica en uitgeefster Cock Gorisse, die in 2025 overleed.
Het Noordbrabants Historisch Jaarboek is een uitgave van Zuidelijk Historisch Contact, i.s.m. Erfgoed Brabant.